Je ziet ze niet, maar ze zijn er wel...

...de twintig miljoen varkens die jaarlijks wegkwijnen in de vee-industrie 

 Varkens zijn vriendelijke en intelligente dieren. In de intensieve veehouderij (ook wel bio-industrie of vee-industrie genoemd) worden varkens door middel van ingrepen als castratie en staarten couperen aangepast aan de huisvesting en de wensen van de markt. Ze worden doorgefokt en in rap tempo vetgemest met groeibevorderaars. Hoewel varkenshouders vaak vanwege de maatschappelijke druk wel anders willen, gaat het economisch belang voor. Het welzijn van de varkens lijdt daar enorm onder: stalen constructies en betonnen of metalen roostervloeren zonder stro, afleiding of enige bewegingsruimte, waarin moedervarkens worden vastgezet, opdat zij hun biggen niet dooddrukken. Speendiarree, wegkwijnziekte, varkenspest, MRSA. Om maar niet te spreken van de veetransporten en de misstanden in de slachthuizen. De productie van varkensvlees in Oost-Europa en Azië groeit en de omstandigheden daar zijn vaak nog slechter. En dus neemt wereldwijd het aantal mishandelde varkens nog steeds toe.

Misstanden bij varkens

Varkens worden vaak 24 uur per dag in het duister gehouden om hen rustig te houden. Vanaf 2002 is verplicht dat varkens voor tweederde op een vaste bedrijfsvloer staan. Eenderde van de bedrijfsruimte bestaat uit roosters, zodat de mest in een ruimte onder hen valt. Zodoende staan ze de hele dag in een ammoniaklucht. Door hun verblijf op de roostervloer lijden de dieren aan pootgebreken.

Door het leven in voortdurende duisternis in die kleine hokken zijn ze niks gewend en raken bij het vervoer naar het slachthuis (na drie tot zes maanden) in paniek. Dit wordt des te erger tijdens langdurige exporttransporten. Alleen al vanuit Nederland gaan elke dag zo'n 10.000 varkens en biggen op transport, om in een ver land geslacht of vetgemest te worden. Varkens zijn slechte reizigers. Ze zijn gevoelig voor stress en worden onderweg snel ziek. In de volle veewagens kunnen de varkens hun warmte niet goed kwijt en raken ze oververhit. Twee op de drie varkens zijn ziek ten tijde van de slacht.

Biggenleed

Zeugen worden als ze jongen hebben ingeklemd tussen twee stangen zodat zij zich niet kunnen omdraaien of hun biggen kunnen verzorgen. Men doet dat opdat de biggetjes niet worden doodgedrukt door hun moeder als gevolg van ruimtegebrek.

De biggen gaan na een zoogperiode van drie tot vier weken (in plaats van de natuurlijke veertien weken) naar de speenafdeling. Op de leeftijd van ongeveer 72 dagen gaan ze naar het mestbedrijf. Gespeende varkens (tot 25 kg.) hebben 0,3 m². Bij nieuwbouw is dit 0,4 m². Vleesvarkens tot ongeveer 100 kg. leven tot ze naar de slacht gaan (als ze zes maaden oud zijn) op 0,65 m². Bij nieuwbouw en verbouw tot 2013 moet dit 0,8 m² ruimte per dier zijn. Vanaf 2013 is 1,0 m² verplicht.

De mannetjes (beertjes) worden gecastreerd, omdat de buitenlandse markt dat zou vragen vanwege de veronderstelde invloed van mannelijke hormonen op de geur (smaak) van het vlees. Hoewel dit niet geldt voor varkens die al zo jong geslacht worden, gebeurt het toch als een soort 'voorzorgsmaatregel'. Tegenwoordig wordt er verdoofd gecastreerd, maar de verdoving is stressvol en de napijn wordt niet bestreden. De beertjes ondervinden veel stress en pijn aan de castratie; vaak zijn ze een week lang misselijk, hebben ze diarree en voelen ze zich ellendig.

Stress, frustratie en ziekte

Al met al ondervinden varkens ernstige stress (onder andere hart- en maagklachten) door beperking van bewegingsvrijheid. Uit frustratie kauwen ze vaak op de stangen, waartussen ze staan geklemd. Van nature zijn het speelse en intelligente dieren.

Varkens hebben een robuust immuunsysteem. Toch zijn er een aantal specifieke omstandigheden die er toe leiden dat stress het risico van infecties vergroot. Dr. Johanna de Groot noemt in haar proefschrift onder andere het gewond raken na onderlinge gevechten door het mengen van dieren die elkaar niet kennen, het onverdoofd castreren en het inspuiten van inactief virus als vaccin. De Groot: "Veehouders doen er goed aan, die zo veel mogelijk te vermijden."

Deze stressvolle omstandigheden ontstaan bij groepshuisvesting als varkens zonder beleid uit verschillende tomen (groepen) worden gemengd en tijdens transport en bij aankomst in het slachthuis.

Meer over welzijnsproblemen bij varkens op de site van de Nederlandse poot van CIWF.